Get Adobe Flash player

ABA2019

Điểm 'mờ' trong pháp luật kinh doanh cản trở phát triển

Bức tranh pháp luật kinh doanh 2018 vẫn còn những điểm mờ như cải cách ở nhiều lĩnh vực còn chậm và chưa thực chất, kinh doanh "thông minh" nhưng quản lý "thủ công". Chúng ta vẫn thấy tình trạng gập ghềnh trong tư duy quản lý của các bộ, ngành. Sự chồng chéo, thiếu nhất quán của hệ thống pháp luật nhiều khi đã đẩy người dân, doanh nghiệp vào tình thế khó.

Nhiều DN phản ánh gửi hồ sơ vào trung tâm hành chính công trực tuyến nhưng vẫn phải "gặp cán bộ ở phía sau" thì hồ sơ mới nhanh

Báo cáo dòng chảy pháp luật kinh doanh 2018, ông Đậu Anh Tuấn – Trưởng Ban Pháp chế (Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam – VCCI), đánh giá 2018 là năm của cải cách điều kiện kinh doanh (ĐKKD).

Đến hết tháng 11/2018 đã có 25 Nghị định về sửa đổi, cắt giảm ĐKKD được ban hành, sửa đổi cho 80 Nghị định, trải rộng trên 15 lĩnh vực của bộ, ngành. Tuy nhiên, chiến dịch cắt giảm ĐKKD vẫn còn nhiều điểm còn băn khoăn.

"Con số chỉ là con số"

Mục tiêu tối thiểu trong đợt rà soát cắt giảm ĐKKD năm 2018 là phải cắt giảm, đơn giản hóa ít nhất 50% ĐKKD. Trong các báo cáo khi lập phương án, phần lớn các bộ đều đưa ra con số về tỷ lệ cắt giảm, đơn giản hóa là trên 50%.

Tuy nhiên, khi phân tích sâu vào từng phương án hay các quy định tại Nghị định, có thể thấy nhiều trường hợp cắt giảm chỉ mang tính hình thức, bảo đảm được yêu cầu về số lượng nhưng ít ý nghĩa thực tế.

Điểm lại sự thay đổi, ông Đậu Anh Tuấn nhận xét gần 900 văn bản pháp luật điều chỉnh hành vi kinh doanh được ban hành nhưng cách trình bày dễ hiểu khá ít.

Một điểm dễ nhận thấy về gỡ bỏ rào cản cho doanh nghiệp (DN) là rà soát điều kiện đầu tư kinh doanh với loạt sức nóng từ Nghị quyết 19 và Nghị quyết 01/2018 với trọng tâm cắt giảm, đơn giản hóa ít nhất 50% ĐKKD hiện có. Song thực tế dường như đầu năm 2018, chỉ có Bộ Công Thương cắt giảm và tới tháng 10/2018, dồn dập các bộ mới ký ban hành Nghị định cắt giảm.

"Việc cắt giảm ĐKKD của các bộ, ngành chỉ thực sự "chuyển động" dưới sức ép của Chính phủ", ông Tuấn đánh giá.

Ngược lại, phía cộng đồng DN vẫn đặt câu hỏi việc cắt giảm này có thực chất hay không. Ông Tuấn dẫn chứng: Thông tư 37 bỏ việc kiểm nghiệm hàm lượng formadehyde với sản phẩm dệt may nhưng Thông tư 21 vừa ban hành của Bộ Công Thương lại đặt ra điều kiện ngặt nghèo hơn với kiểm nghiệm hoạt chất này.

Cũng theo ông Tuấn, mức độ cởi mở, công khai tham vấn của các bộ, ngành khác nhau. Nhiều bộ, ngành khá cầu thị trong quá trình cắt giảm, lắng nghe và đối thoại giữa cơ quan quản lý nhà nước và DN. Ngược lại, một số bộ, ngành chưa tham vấn nên việc cắt giảm là vì sức ép từ Chính phủ, chứ không phải thực tâm cắt giảm.

Các Nghị định sửa đổi hầu hết được soạn thảo theo hướng rút gọn nên hầu hết không được công khai trong quá trình xây dựng, lấy ý kiến.

Nêu kết quả rà soát cụ thể, ông Tuấn chỉ ra có những điểm sửa đổi ĐKKD thực sự là "cuộc đấu tranh giằng xé giữa các bộ, hiệp hội DN suốt cả năm trời".

Tuy nhiên, việc cắt giảm các ĐKKD chưa tạo ra thay đổi lớn, thực chất cho DN. Có nhiều ĐKKD bất hợp lý nhưng vướng luật nên quá trình rà soát khó sửa ngay.

Ngoài ra, quá trình cắt bỏ ĐKKD có tâm lý muốn níu kéo. Chẳng hạn, Bộ Công Thương bỏ quy định về quy mô trong kinh doanh khí, gạo nhưng kinh doanh rượu vẫn giữ, dẫn tới DN muốn kinh doanh rượu ít nhất phải có vốn 2 tỷ đồng trở lên… Đặc biệt, còn có tình trạng nghị định "bỏ cũ, thêm mới".

Về thủ tục hành chính, ông Tuấn đánh giá đã có nhiều nỗ lực từ Chính phủ, nhưng vẫn có những cắt giảm cần thực chất hơn.

Theo ông Nguyễn Phương Bắc – Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế xã hội tỉnh Bắc Ninh, một số DN phản ánh gửi hồ sơ vào trung tâm hành chính công trực tuyến nhưng vẫn phải "gặp cán bộ ở phía sau" thì hồ sơ mới nhanh. Như vậy, ứng dụng công nghệ thông tin còn nửa vời.

Mỗi bộ ngành một luật

Ông Phan Đức Hiếu – Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), cho rằng nỗ lực cải cách rất nhiều nhưng mới dừng lại ở "tạm xóa bỏ rào cản". Các bộ, ngành phải có tư duy "phá bỏ rào cản là đương nhiên và cần thúc đẩy phát triển".

Theo ông Hiếu, thách thức lớn nhất, trước tiên là các cuộc cải cách hiện nay đều xuất phát từ Chính phủ, yêu cầu áp đặt xuống các bộ, ngành, địa phương chứ gần như không một cơ quan nào có sáng kiến cải cách từ phía bản thân bộ, ngành. Động lực duy trì cải cách có thể sẽ mất nếu Chính phủ giảm yêu cầu.

Thách thức nữa được ông Hiếu đề cập là kiểm soát hiệu quả chất lượng của các điều kiện mới. "Tôi đã chứng kiến nhiều ĐKKD bộ ngành này bỏ, còn bộ kia lại đưa vào", ông Hiếu nói.

Thậm chí, ông Hiếu cho rằng việc "ăn mừng" về cải cách pháp luật kinh doanh mới chỉ nằm trong phạm vi rất nhỏ, đó là ĐKKD và thủ tục kiểm tra chuyên ngành. Trong khi đó, có những quy định, ĐKKD có tác động gây khó rộng lớn hơn. Ông dẫn chứng như Nghị định 86 về ĐKKD vận tải vẫn đang hạn chế, ràng buộc DN.

Chính phủ 2018 cũng như năm 2019 tiếp tục yêu cầu cắt giảm 50% ĐKKD. Tuy nhiên, ông Hiếu cho rằng cần phải thay đổi cách tiếp cận.

"Chẳng hạn, quy định phải được tập huấn bởi những cơ quan nhà nước hay điều kiện cấp chứng chỉ hành nghề. Tại sao cứ phải có kinh nghiệm vài ba năm mới được làm việc này việc kia. Tôi cho rằng những điều kiện về tập huấn, bằng cấp, chứng chỉ phải bãi bỏ ngay lập tức", ông Hiếu nhấn mạnh.

Vì vậy, ông Hiếu đề xuất tách các đơn vị sự nghiệp có chức năng về kiểm tra, kiểm nghiệm, kiểm soát chất lượng ra khỏi các bộ, ngành và giao cho tư nhân.

Đặc biệt, ông Hiếu đề xuất về lâu dài, việc soạn thảo các văn bản pháp luật nên giao cho các cơ quan chuyên môn chứ không phải các cơ quan thực thi pháp luật Việt Nam.

Ông Nguyễn Đức Mạnh – Phó Giám đốc công ty Luật TNHH Bizlink, so sánh cải cách thủ tục hành chính giống như "vớt bèo trong ao". Muốn ao sạch bèo, người ta phải tìm cách gạt bèo ra khỏi ao hoặc gạt sang một bên để tránh cho bèo phát triển trở lại. Cải cách ngoài xóa bỏ cái cũ kỹ, lạc hậu còn phải hỗ trợ phát triển.

Ông cho rằng hiện nay cải cách vẫn chưa đạt yêu cầu vì chúng ta chưa chỉ ra nguyên nhân của "căn bệnh". Trong cải cách, vấn đề gì cũng phải chỉ ra nguyên nhân mới có phác đồ điều trị.

Trong khi đó, ông Vũ Tiến Lộc – Chủ tịch VCCI, nhớ lại trong một hội thảo mà VCCI từng tổ chức trong năm 2018, một nhà khởi nghiệp trẻ trong lĩnh vực công nghệ đã từng chua chát phát biểu về những rào cản về ĐKKD, giấy phép mà DN phải trải qua để đưa sản phẩm của mình vào thị trường, đến giờ vẫn chưa thể có hết giấy phép vì không thể đáp ứng nổi các điều kiện, cuối cùng đành ngậm ngùi: "Chắc phải sang Singapore để thành lập DN".

Từ câu chuyện không của riêng ai cho thấy rằng năm 2018, chúng ta đã có những chuyển động chính sách rất tích cực nhưng trong những chính sách hiện tại, đặc biệt về tư duy quản lý đối với những phương thức kinh doanh mới, vẫn có rất nhiều rào cản.

"Tình trạng mỗi bộ ngành một luật. Theo Luật của bà bộ trưởng này thì đúng, chiếu theo luật của ông bộ trưởng khác thì sai. Chính quyền địa phương và DN nhiều khi "chết đứng như Từ Hải", ông Lộc cho biết.

Đại diện VCCI cũng đề xuất, việc tổng kết rà soát các quy định pháp luật về kinh doanh để có thể ban hành các văn bản một luật sửa nhiều luật, để tạo sự nhất quán trong hệ thống pháp luật về kinh doanh là rất cần thiết.

------------------------------

Ông Vũ Tiến Lộc - Chủ tịch VCCI

Việc chính sách đi sau sự phát triển kinh tế là điều dễ hiểu, tuy nhiên cách hành xử của các cơ quan quản lý như thế nào với những phương thức kinh doanh chưa có cơ chế chính sách quản lý mới là điều quan trọng. Nó có thể là động lực để thúc đẩy, cũng có thể là rào cản đối với các hoạt động kinh doanh (cả cũ lẫn mới). Thời gian qua, cách hành xử của các nhà quản lý trong một số lĩnh vực vẫn còn lúng túng, chưa tìm ra hướng đi phù hợp và nguy cơ trở thành rào cản cho sự phát triển kinh tế.

Ông Nguyễn Thanh Hưng - Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử

Kinh tế số của Việt Nam đang tăng trưởng ngoạn mục. Năm 2018, quy mô TMĐT Việt Nam là 9 tỷ USD. Quy mô này sẽ đạt hơn 10 tỷ USD vào 2020. Việt Nam đang là quốc gia trong khu vực Đông Nam Á có nền kinh tế số năng động bậc nhất thế giới nhưng môi trường chính sách lại chưa thuận lợi. Chính sách không chỉ là tháo gỡ rào cản mà phải tạo ra sự thúc đẩy cho phát triển.

Ông Phan Đức Hiếu - Phó Viện trưởng CIEM

Xã hội đầu tư nhiều công trình, dự án… nhưng chưa thấy đầu tư làm chính sách. Nếu không thay đổi cơ chế, chính sách thì việc này khó làm được. Có lẽ cán bộ nghèo nhất là cán bộ ở bộ phận chính sách. Bởi vậy, cần có cơ chế để xã hội đầu tư vào làm chính sách, điều này cũng chính là làm hạ tầng cho phát triển.

------------------------------

Theo Thời báo kinh doanh

lich-cup-dien

GoldenCityAnGianglienhe-quangcaolienhe-quangcao

Liên kết Website

untitled1CongThongTinDoanhNghiep

Capturehuba

kigibaMDECCucHaiQuanAnGiang

 

 

 

Góc doanh nghiệp

DoiThoaiTrucTuyentthcKienNghiDN3ttvtvttdn

Lượt truy cập

9555855
Hôm nay
Tất cả
15398
9555855