Get Adobe Flash player

2017

Lo doanh nghiệp xuất khẩu “lỡ tàu 4.0”

fShare
1

Cách mạng công nghiệp (CMCN) 4.0 được đánh giá như đòn bẩy giúp xuất khẩu tăng trưởng, song cùng với đó là không ít thách thức đi kèm. Mối lo đó không chỉ đơn thuần lao động mất việc làm, mà cao hơn nữa là sản phẩm xuất khẩu của doanh nghiệp (DN) có bán được hàng trong điều kiện kinh tế số hay không, khi hiện nay, phần lớn vẫn ở công đoạn thấp của chuỗi giá trị, giá thành sản xuất cao.

Đại diện một DN dệt may – ngành được dự báo sẽ chịu tác động lớn từ CMCN 4.0, chia sẻ, DN này hiện đang có gần 5.000 lao động. Tuy nhiên, xuất khẩu (XK) dệt may có thể hoàn toàn biến mất trong 10 – 15 năm tới vì với công nghệ in 3D, mỗi gia đình sẽ có một máy in quần áo.

“Chính phủ cần có nhóm chuyên gia nghĩ đến chiến lược như thế nào cho ngành dệt may, nếu không ứng dụng nhanh, ngành này sẽ rơi vào thảm cảnh như taxi truyền thống”, đại diện DN này lo lắng.

Người trong cuộc nói gì?

Theo nhiều khảo sát, các DN Việt hiện nay đang tiếp cận CMCN 4.0 ở mức tìm hiểu. Vì vậy, ông Hoàng Mạnh Tân, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Sơn Hà, lo ngại rằng chúng ta đã lỡ nhịp ba cuộc cách mạng trước, liệu có lỡ tiếp trong cuộc cách mạng 4.0.

Theo ông Tân, DN cần nhận rõ chúng ta đang ở đâu. Hiện tại, hầu hết sản xuất công nghiệp của Việt Nam cơ bản là sản xuất thô, gia công cao; chưa có giá trị gia tăng cho nền kinh tế; sản phẩm công nghiệp XK còn ít hoặc XK dạng thô – gia công như dệt may, da giày luôn chịu áp lực và cạnh tranh; chưa có nhiều sản phẩm có hàm lượng tri thức cao – yếu tố sáng tạo; thiếu các ngành công nghệ nền tảng như công nghệ chế biến, công nghiệp hỗ trợ.

“Do vậy, chi phí sản xuất ra một thành phẩm ở Việt Nam cao hơn nhiều nước trong khu vực. Trung Quốc có giá thành sản xuất thấp hơn Việt Nam do họ tiếp cận công nghệ và quy mô sản xuất lớn. Vì vậy, DN Việt chỉ XK được nếu đối tác không mua của Trung Quốc”, ông Tân nói.

Tuy nhiên, ở một chiều hướng khác, điều mà ông Đào Hữu Huyền, Chủ tịch HĐQT công ty Cổ phần Bột giặt và Hóa chất Đức Giang, lo ngại không phải câu chuyện DN Việt chậm đổi mới công nghệ để thích nghi với CMCN 4.0 mà là chi phí các DN XK hiện nay đang gặp phải.

“Dưới các xí nghiệp, chúng tôi đã tự động hóa ở nhiều khâu rồi, khái niệm nhà máy thông minh không còn xa lạ với nhiều DN nhưng điều mà DN lo là chi phí XK rất đắt đỏ như phí BOT, phí cảng biển…”, ông Huyền cho biết.

Đại diện một DN thẳng thắn nói, người tiêu dùng thế giới cần gì ở CMCN 4.0. Chắc chắn rằng, với CMCN 4.0, vấn đề truy xuất nguồn gốc sản phẩm sẽ đặc biệt được đặt lên ưu tiên hàng đầu, sản phẩm XK không có nguồn gốc chắc chắn người tiêu dùng không mua.

“Người tiêu dùng thế giới sẽ quan tâm tới cá nhân hóa sản phẩm hơn. Ví dụ, khách hàng đặt quần áo thiết kế với giá 100 USD/bộ, không chờ đến một triệu đơn hàng, DN XK mới làm mà có thể làm ngay một đơn hàng cho một bộ quần áo. Vì vậy, để cạnh tranh, DN Việt cần tiếp nhận công nghệ cá nhân hóa trong dệt may”, vị này dự báo.

Đồng tình với chia sẻ này, ông Nguyễn Thanh Hưng, Chủ tịch Hiệp hội Thương mại Điện tử Việt Nam, cho biết, hiện có một nhóm người Việt đang bán hàng trực tuyến, XK hàng áo thun ra nước ngoài. Điều đặc biệt là nhóm này không phải là DN nhưng đã XK trực tiếp đến người tiêu dùng cuối cùng, đáp ứng nhu cầu của từng người một và mỗi năm thu về hàng triệu USD.

“Điều đó cho thấy, dệt may phải có thiết kế riêng, bán hàng riêng, khi đó cơ hội thị trường lớn, có thể thu nhiều triệu USD. Không chỉ dệt may, mà các ngành khác, cơ hội tăng trưởng XK nhờ công nghệ thông tin (CNTT) là rất lớn, vấn đề là làm sao để biến thành hiện thực”, ông Hưng nói.

Hàng gia công khó cạnh tranh

Nói về cơ hội và thách thức đối với các DN, ông Cấn Văn Lực, chuyên gia tài chính – ngân hàng, nhận định rằng ứng dụng CMCN 4.0 sẽ giảm chi phí giao dịch và quản lý cho DN (ước tính 30 – 80%). Theo đó, DN XK tiếp cận nhiều thị trường hơn, tăng khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu và khu vực, tham gia hệ sinh thái điện tử kết hợp tài chính, y tế, bảo hiểm, du lịch…

Chia sẻ với lo lắng của DN dệt may, ông Lực cho biết Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) từng dự báo 86% lao động dệt may sẽ bị tác động. Cùng với đó, hiện dệt may có 5 khâu nhưng Việt Nam chủ yếu là gia công, còn thiết kế, phân phối chúng ta chưa đáp ứng được. Do đó, dệt may Việt Nam nên phấn đấu tham gia chuỗi giá trị cao hơn. DN nên suy nghĩ câu chuyện nghiêm túc này ngay từ bây giờ để đưa ra chiến lược cho mình.

Đồng thời, ông Lực dự báo rằng 60% dịch vụ thương mại trên thế giới sẽ được số hóa trong 10 năm nữa. Tại Việt Nam hiện nay đang ở mức 3 – 5%, vậy 10 năm nữa sẽ có được bao nhiêu. Chính vì vậy, DN cần cải thiện mô hình kinh doanh, tổ chức và quản trị, thay đổi và đầu tư lớn cho CNTT, mỗi DN phải tìm ra phương án tối ưu về giải pháp công nghệ.

Ông Phạm Xuân Hòe, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược ngân hàng, cho rằng Bộ Công Thương cần kiểm tra lại danh mục hàng hóa XK của mình, xem tổng danh mục XK của Việt Nam có bị giảm không.

“Tôi cho rằng CMCN 4.0 là cơ hội cho DN tiết kiệm chi phí. Tuy nhiên, để DN có thể làm được điều này, câu hỏi hành lang pháp lý cho Chính phủ điện tử ở các bộ, ngành đã làm được chưa hay cứ để cho DN “bơi” vào, gửi không ai trả lời. Như vậy, làm sao tiết kiệm được chi phí. Chính phủ phải có định hướng đổi mới gì về mặt chính sách để tiết giảm chi phí cho DN”, ông Hòe nêu ý kiến.

Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương, cho biết, từ bài học cạnh tranh của Uber, Grab… với taxi truyền thống hiện nay, Bộ Công Thương sẽ xem tác động của CMCN 4.0 tới DN XK. Đặc biệt, không chỉ với hàng hóa hữu hình mà còn cả hàng hóa vô hình.

Ông Hải thừa nhận là danh mục hàng hóa XK có bị tác động hay suy giảm gì, hiện tại Bộ Công Thương chưa xây dựng được danh mục này. Tuy nhiên, có thể thấy một cách sơ bộ rằng mặt hàng XK chủ lực đang nằm ở công đoạn gia công, chuỗi giá trị gia tăng thấp và sử dụng nhiều lao động, nhiều tài nguyên.

Ông Trần Đình Thiên - Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam

Cách tiếp cận chính sách trong giai đoạn tới không phải chỉ chỉnh sửa, hoàn thiện hay cơi nới mà cần thay đổi tư duy để thích nghi CMCN 4.0. Bộ Công Thương nên làm ngay danh mục các ngành bị tác động nhiều từ CMCN 4.0, trên cơ sở đó có giải pháp, hướng đi phù hợp xem đối thủ cạnh tranh về mặt XK, họ tiếp cận CMCN 4.0 và họ lớn lên như thế nào.

Bà Phạm Thị Ngọc Thủy - Phó Tổng Thư ký Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam

Chính phủ đang có những động thái tích cực để DN tìm hiểu cơ hội hay thách thức từ CMCN 4.0 nhưng sự chủ động này có lẽ chưa đủ để cho các ngành XK tận dụng cơ hội, giảm thiểu tối đa hạn chế. Để thật sự hiệu quả, lượng công việc còn phải làm rất nhiều, cần hình thức nào khác để DN làm chủ cuộc chơi này, thay vì sự lo toan mơ hồ và hiệu quả đầu ra không có gì.

Ông Trần Đình Toản - Phó Giám đốc công ty OSB

Chúng ta có thể bán cái gì trong tương lai? Chúng ta nói tác động CMCN 4.0 tới tăng trưởng XK, vậy làm sao giúp DN XK bán được nhiều hàng, tiếp cận thị trường tốt hơn. Để làm được, cần dựa trên xu hướng của người mua. Trước hết về giá sản phẩm, rõ ràng CMCN 4.0 giúp DN cắt giảm giá nhưng DN chưa định hướng giá sản phẩm bán trong thị trường truyền thống và trong nền kinh tế số. Cùng với đó, hàng Việt cần cải thiện mẫu mã và chất lượng.

Theo Thời báo kinh doanh

lich-cup-dien

GoldenCityAnGianglienhe-quangcaolienhe-quangcao

Liên kết Website

Góc doanh nghiệp

DoiThoaiTrucTuyentthcKienNghiDN3ttvtvttdn

Lượt truy cập

7359329
Hôm nay
Tất cả
543
7359329