Get Adobe Flash player

2017

Doanh nghiệp Việt: Có đổi mới nhưng thiếu sáng tạo

Thiếu đổi mới và sáng tạo có thể khiến doanh nghiệp (DN) phá sản vì không thể cạnh tranh. So với các DN trong nước, các DN liên doanh thực hiện đổi mới nhiều hơn. Trong khi đó, một số không ít DN Việt tuyên bố dành ngân sách cho nghiên cứu và phát triển (R&D) nhưng tỷ trọng DN thực chi trên tổng doanh thu vẫn gần như thấp nhất so với các nước Đông Nam Á.

Theo công bố Báo cáo về Xếp hạng Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu năm 2017, Việt Nam được xếp hạng 47 trên 127 quốc gia và nền kinh tế, tăng 12 vị trí so với năm 2016. Đây là thứ hạng cao nhất Việt Nam từng đạt được từ trước tới nay.

Trong nhóm các nước thu nhập trung bình thấp (gồm 27 nước), Việt Nam đã vươn lên xếp thứ nhất (từ vị trí số 3 năm 2016). Hiện nay, trong ASEAN, Việt Nam đã đứng thứ ba, sau Singapore và Malaysia, trên Thái Lan.

Thua DN ngoại

Ngân hàng Thế giới (WB) đã thực hiện một cuộc khảo sát bao gồm cả những biện pháp đánh giá chủ quan về các loại hình đổi mới, ví dụ như đổi mới sản phẩm, đổi mới quy trình, đổi mới tổ chức, và những biện pháp khách quan về cải tiến đầu vào, chẳng hạn như các hoạt động R&D.

Kết quả, WB nhận định, các DN Việt Nam đang cố gắng cải tiến sản phẩm và quy trình sản xuất của mình không kém gì các DN cùng ngành ở các nước khác trong khu vực nhưng hiếm khi giới thiệu những sản phẩm mới và có những chức năng hoàn toàn mới so với các sản phẩm hiện có ra thị trường.

Cụ thể, về đổi mới sản phẩm, khoảng 23% DN Việt Nam tuyên bố đã giới thiệu một sản phẩm hay dịch vụ mới hoặc được cải thiện đáng kể trong vòng ba năm trở lại đây. Đây là mức trung bình khi so sánh giữa các quốc gia, ví dụ Campuchia và Philippines có trên 30% trong khi Thái Lan, Lào và Malaysia có mức thấp hơn đáng kể.

Còn theo bà Asya Akhlaque, chuyên gia kinh tế trưởng WB, đổi mới sản phẩm tại Việt Nam diễn ra thường xuyên hơn các nước khác là để cắt giảm chi phí, còn việc giới thiệu các tính năng hoàn toàn mới ít thường xuyên hơn.

Đổi mới quy trình giống như cải tiến sản phẩm, Việt Nam đang ở vị trí trung bình về tỷ lệ các công ty tuyên bố rằng gần đây họ đã cải tiến quy trình như phương pháp sản xuất, giao nhận, bảo trì, việc thu mua, kế toán. Đồng thời Việt Nam cũng ở vị trí trung bình so với các nước khác về mức độ đổi mới liên quan đến các cơ cấu tổ chức và thực hành quản lý của DN.

Về đầu vào cho đổi mới sáng tạo, WB đặt một câu hỏi cho các DN là họ đã chi trả bao nhiêu cho R&D chính thức trong ba năm qua ngay tại DN, hoặc ký kết hợp đồng với các tổ chức bên ngoài.

Kết quả cho thấy, nỗ lực R&D của DN Việt Nam ở mức trung bình (1,6% doanh thu hàng năm), thấp hơn Lào 14,5%, Philippines 3,6%, Malaysia 2,6% và Campuchia 1,9%.

Ở Việt Nam, 26% công ty vừa và lớn tuyên bố chi cho R&D, trong khi chỉ có 9% DN nhỏ có đầu tư vào R&D. Khoảng 20% DN Việt Nam tuyên bố đào tạo cho các nhân viên của họ để phát triển và giới thiệu sản phẩm hay quy trình mới, cao hơn Lào, Malaysia và Thái Lan nhưng thấp hơn Philippines và Campuchia.

Khoảng 23% DN Việt Nam tuyên bố đã giới thiệu một sản phẩm hay dịch vụ mới

So với các nước trong khu vực, khá ít DN Việt Nam chi cho việc mua hoặc cấp phép cho các sáng chế và kiến thức để phát triển sản phẩm và quy trình mới.

“Các kết quả nghiên cứu cho thấy so với các DN trong nước, các DN liên doanh thực hiện đổi mới nhiều hơn, trong khi các DN 100% vốn nước ngoài thực hiện đổi mới ít hơn. Điều này có thể là do hoạt động đổi mới của DN 100% vốn nước ngoài được thực hiện tại trụ sở chính không đặt ở Việt Nam và do đó, không thu thập được dữ liệu”, bà Asya Akhlaque nói.

Cần “nhanh chân”

Nghị quyết 05/NQ-TW của Bộ Chính trị cũng đặt ra chỉ tiêu trong giai đoạn 2016 – 2020, hàng năm khoảng 30 – 35% DN có hoạt động đổi mới sáng tạo. Nhưng trên thực tế, chỉ có 80 dự án nộp hồ sơ xem xét là dự án khoa học công nghệ để được hỗ trợ thuế và chỉ hơn 10 DN được công nhận.

Đặc biệt, Bộ KH&CN dành 2.000 tỷ đồng hỗ trợ vốn cho DN khoa học công nghệ có đổi mới sáng tạo nhưng chỉ duyệt được 3 bộ hồ sơ.

Tương tự, Luật Hỗ trợ DN nhỏ và vừa mới có hiệu lực cũng đã có những quy định mới khuyến khích khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo với DN. Cụ thể, Luật thiết kế các hình thức hỗ trợ nhằm thúc đẩy phát triển loại hình này như tạo khung pháp lý hình thành Quỹ khởi nghiệp sáng tạo để góp vốn thành lập, mua cổ phần… Vậy tại sao DN Việt vẫn bị đánh giá thiếu sáng tạo?

Các chuyên gia lý giải, một phần nguyên nhân khiến các DN hiện nay đang thờ ơ với đổi mới sáng tạo là chưa bị bắt buộc. Nhưng trong bối cảnh mới, DN cần phải thay đổi để làm thế nào kết nối, thực hiện đổi mới sáng tạo, thậm chí cần làm thế nào để biết mình cần đổi mới sáng tạo gì trong chuỗi dây chuyền cũng như trong bản thân sản phẩm.

Bên cạnh đó, hơn 90% DN ở Việt Nam là DN nhỏ và vừa nên vấn đề thiếu vốn luôn hiện hữu. Phần lớn DN đều sử dụng công nghệ lạc hậu so với mức trung bình của thế giới.

Thống kê cho thấy, hơn 80% DN nhỏ và vừa Việt Nam sử dụng lạc hậu so với thế giới, trên 70% máy móc, dây chuyền công nghệ nhập khẩu thuộc nhưng năm 1950, 1960, trong đó 75% số thiết bị đã hết khấu hao.

Hiện có khoảng 10% DN sử dụng công nghệ hiện đại, trong đó chỉ 2% sử dụng công nghệ cao. Tỷ lệ này thua xa các nước láng giềng như Thái Lan (31%), Malaysia (51%) và Singapore (73%).

Hơn nữa, DN hoạt động trong ngành công nghệ cao chỉ chiếm 2% nhưng đa số tham gia công đoạn có giá trị gia tăng thấp, 55% DN hoạt động trong ngành công nghệ thấp.
Ts. Lê Đăng Doanh, chuyên gia kinh tế từng nói: “Một cỗ xe muốn đi nhanh phải có động cơ mạnh và phanh ăn. Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, DN phải chủ động thay đổi và đổi mới là yêu cầu tất yếu, chậm là chết”.

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng hiện nay, theo ông Doanh, DN cần nhìn thẳng vào những mặt mạnh, mặt yếu của bản thân, xác định rõ các đối thủ cạnh tranh tiềm năng trên thị trường trong nước và quốc tế để đề ra chương trình hành động với lộ trình thích hợp nhằm tiếp tục phát huy thế mạnh, đổi mới để giữ vững vị trí tiên phong của mình.

Ông Nguyễn Quang Vinh - Tổng Thư ký Hội đồng DN vì sự Phát triển bền vững

Sáng tạo mang tính chất sống còn đối với từng DN trong bối cảnh hội nhập và sáng tạo trong DN cũng là điều đương nhiên. Bởi vì nó sẽ giúp DN có thể tồn tại, có tính cạnh tranh, để nâng cao năng suất và quan trọng nhất là sáng tạo như thế nào để người tiêu dùng chọn sản phẩm của mình thay vì chọn sản phẩm của các DN khác.

Ông Phan Hồng Sơn - Phó Chủ tịch Hội đồng quản lý Quỹ Đổi mới Công nghệ Quốc gia

Nhu cầu đổi mới công nghệ trong các DN luôn có, thậm chí là rất lớn, vì có đổi mới sáng tạo, DN mới có thể nâng cao năng lực cạnh tranh. Để có thể vượt qua rào cản, DN cần có một chiến lược kinh doanh hợp lý, khi đó những chính sách hỗ trợ từ phía Nhà nước sẽ là động lực khuyến khích các DN thuận lợi hơn trong quá trình đổi mới công nghệ.

Ông Hoàng Hà Phương - Tổng Giám đốc công ty Cổ phần Tasco

Với một DN, không chỉ tạo ra những sản phẩm sáng tạo cung ứng cho khách hàng mà ngay trong nội hàm DN, DN cũng nên tạo không gian để nhân viên đam mê sáng tạo. Đổi mới sáng tạo để tạo ra khác biệt hay là chết. Theo đó, DN cần luôn chú trọng phát triển sản phẩm, luôn tìm cái mới, cải tiến sản phẩm, dịch vụ, quy trình công nghệ để đáp ứng mong muốn khách hàng.

Theo Thời báo kinh doanh

lich-cup-dien

GoldenCityAnGianglienhe-quangcaolienhe-quangcao

Liên kết Website

Góc doanh nghiệp

DoiThoaiTrucTuyentthcKienNghiDN3ttvtvttdn

Lượt truy cập

5909279
Hôm nay
Tất cả
82
5909279